ျမန္မာႏွင့္ အိုင္စီေဂ်တြင္ ျဖစ္ေ ပၚလာေသာ အလွ ည့္အေျပာင္း…

ျမန္မာ သည္ အိုင္စီေဂ်တြင္ ဂမ္ဘီယာ ၏ တရားလို အျဖစ္ ရပ္တည္ပိုင္ခြင့္ အေပၚ ပဏာမက န႔္ကြက္လႊာကို တရားဝင္ တင္သြင္ းလိုက္သည့္ အတြက္ အဆိုပါ တင္ျပခ်က္ကို ဆုံးျဖတ္ ရန္ အခ်ိန္ယူရမည္ ျဖစ္၍ အမႈ ၿပီးျပတ္ရန္ ထပ္မံေႏွာင့္ေႏွးသြားရၿပီ ျဖစ္သည္။

အနည္းဆုံး တႏွစ္ခန႔္ ၾကန႔္ၾကာသြားဖြယ္ရွိသည္ဟု နယူးေယာက္တြင္ အေျခစိုက္သည့္ Global Justice Center (GJC) မွ ခန႔္မွန္းလိုက္သည္။

ယမန္ႏွစ္ ဇန္နဝါရီ လ အတြင္း အိုင္စီေဂ်မွ ခ်မွတ္ခဲ့ေသာ ယာယီလိုက္နာရမည့္ အစီအစဥ္ ၏ တစိတ္တပိုင္း အျဖစ္ ျမန္မာမွ တရား႐ုံးသို႔ ေျခာက္လတႀကိမ္ အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းရမည္ဟု ပါရွိသည့္အတြက္ ၿပီးခဲ့သည့္ ေမလ ႏွင့္ ႏိုဝင္ဘာလ တြင္ ႏွစ္ႀကိမ္တင္သြင္းခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

အဆိုပါ အစီရင္ခံစာတြင္ ပါရွိသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ဂမ္ဘီယာ တႏိုင္ငံတည္းသာ ဖတ္ရႈခြင့္ရွိၿပီး လိုအပ္သည့္ ေဝဖန္မႈမ်ားကို တရား႐ုံးသို႔ တင္ျပႏိုင္သည္။

ျမန္မာ မွ တင္သြင္းေသာ ပဏာမကန႔္ကြက္လႊာတြင္ တရား႐ုံး၏ စီရင္ဆုံးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ ရွိမရွိ ႏွင့္ အေနာက္ အာဖရိကမွ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ျဖစ္ေသာ ဂမ္ဘီယာသည္ တရားလို အျဖစ္ စြဲခ်က္တင္ခြင့္ ရွိမရွိအေပၚ ေမးခြန္း ထုတ္လာခဲ့သည္။

ဂမ္ဘီယာသည္ ဂ်ီႏိုဆိုက္ ကြန္ဗင္းရွင္းအား လက္မွတ္ေရးထိုးထားေသာ ႏိုင္ငံ အျဖစ္ တရားစြဲဆိုျခင္း မဟုတ္ဘဲ အစၥလမ္ႏိုင္ငံမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး အဖြဲ႕ (အိုအိုင္စီ) ကို ကိုယ္စားျပဳထားျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ၿပီးခဲ့သည့္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း ယာယီ အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ထားမႈ အေပၚ ၾကားနာစစ္ေဆးရာတြင္ ျမန္မာမွ ႐ုံးေတာ္သို႔ တင္ျပလာခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ျမန္မာ၏ တင္ျပခ်က္ကို အိုင္စီေဂ် မွ ပယ္ခ်ခဲ့ၿပီး ဂမ္ဘီယာသည္ ဂ်ီႏိုဆိုက္ ကြန္ဗင္းရွင္းအား လက္မွတ္ေရးထိုးထားသည့္ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ၿပီး ကြန္ဗင္ရွင္းပါ အခ်က္အလက္မ်ား လိုက္နာမႈ မရွိဟု ဆိုကာ အမႈကို တင္သြင္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ထို႔အတြက္ အျခားႏိုင္ငံမ်ား၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အကူအညီကို ယူခြင့္ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။

ဂမ္ဘီယာသည္ ဂ်ီႏိုဆိုက္ ကြန္ဗင္းရွင္းကို ေဖါက္ဖ်က္သည္ဟု စြပ္စြဲထားမႈမ်ားသည္ ဂမ္ဘီယာႏိုင္ငံအား မည္သို႔မွ် ထိခိုက္ျခင္း မရွိသည့္အျပင္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ အၾကား မည္သည့္ ကိစၥႏွင့္ မွ် အျငင္းပြားမႈ တစုံတရာလည္း မရွိ၍ တရားစြဲဆို တင္ျပခြင့္ မရွိဟု ျမန္မာဖက္မွ ျပန္လည္ ေခ်ပခဲ့သည္။

တကယ္တမ္းတြင္ တရားစြဲဆိုသင့္သည္မွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သာ ျဖစ္ေသာ္လည္း ဂ်ီနီဗာ ကြန္ဗင္းရွင္း၏ အပိုဒ္ (၉) ကို သေဘာတူေၾကာင္း လက္မွတ္ထိုးမထားသည့္အတြက္ တရားစြဲဆိုခြင့္ မရွိဟု ျမန္မာမွ ထပ္မံ တင္ျပ လာခဲ့သည္။

အဆိုပါ ကြန္ဗင္းရွင္းကို ေဖါက္ဖ်က္သည္ဟု လက္မွတ္ေရးထိုးထားေသာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွ ယူဆပါက တရားစြဲဆိုခြင့္ ရွိသည္ဟု ဆိုကာ အိုင္စီေဂ်မွ ပယ္ခ်ခဲ့သည္။

လက္ရွိ တင္သြင္းလာေသာ ပဏာမကန႔္ကြက္လႊာသည္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္း သေဘာအရ အမႈကို စီရင္ ဆုံးျဖတ္ျခင္း မျပဳမီ တရား႐ုံးအေနျဖင့္ အမႈ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေၾကာင္းက်ိဳး ခိုင္လုံမႈ ရွိမရွိ အေပၚ အရင္ စီစစ္ရန္ တင္သြင္းလာျခင္း ျဖစ္၍ အိုင္စီေဂ်မွ လက္ခံ ၾကားနာရန္ တာဝန္ ရွိေနသည္။

ယခု တင္ျပလာေသာ ျမန္မာ၏ ကန႔္ကြက္လႊာ ပါ အေၾကာင္းအရာ အေသးစိတ္ကို တရားဝင္ ထုတ္ျပန္ျခင္း မရွိေသာ္လည္း ျမန္မာ မွ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း ကန႔္ကြက္ေျပာဆိုခဲ့မႈမ်ားကို ၾကည့္၍ GJC မွ ခန႔္မွန္းထားျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာသည္ လာမည့္ ဇူလိုင္လ တြင္ အမႈ အတြက္ အၿပီးသတ္ ေခ်ပရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ယခုတင္သြင္းလာေသာ ကန႔္ကြက္လႊာေၾကာင့္ ေ႐ႊ႕ဆိုင္းသြားခဲ့ရၿပီ ျဖစ္သည္။

သီးျခား ျဖစ္စဥ္ တရပ္ အျဖစ္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သည္ ျမန္မာ ႏွင့္ မူဆလင္ ဒုကၡသည္မ်ား အေရး အျငင္းပြားမႈမ်ား ရွိေနေသာ္လည္း ျမန္မာ မွ ဆန္တန္ခ်ိန္ တသိန္းကို ဝယ္ယူတင္သြင္းရန္ လက္မွတ္ေရးထိုးေတာ့မည္ ျဖစ္သည္ဟု ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ စားေသာက္ကုန္ လုပ္ငန္း ဝန္ႀကီး မွ ႐ိုက္တာ သတင္းဌာနသို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

မၾကာမီအတြင္း လက္မွတ္ေရးထိုးရန္ ရွိသည့္ အဆိုပါ သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ပစၥည္းအာမခံ၊ ပို႔ေဆာင္ခ အပါ အဝင္ တတန္ အတြက္ ၄၈၅ ေဒၚလာ ေပးေခ်ရမည္ ျဖစ္သည္။

လူဦးေရ သန္း ၁၆၀ ရွိေသာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္တြင္ ေရလႊမ္းမိုးမႈ ႏွင့္ မိုးေခါင္ေရရွား ခဲ့ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ အစားအေသာက္မ်ား ျပတ္လတ္လာေနသျဖင့္ ျမန္မာ ႏွင့္ အိႏၵိယ တို႔မွ ဆန္မ်ား ဝယ္ယူတင္သြင္းေနရသည္။

ကိုးကား – Anadolu Agency (Turkey) / Reuters
Hla Soe Wai (ဆရာအား ေလးစားစြာ ခရက္ဒစ္ ေပးပါသည္)

Unicode

မြန်မာ သည် အိုင်စီဂျေတွင် ဂမ်ဘီယာ ၏ တရားလို အဖြစ် ရပ်တည်ပိုင်ခွင့် အပေါ် ပဏာမကန့်ကွက်လွှာကို တရားဝင် တင်သွင်းလိုက်သည့် အတွက် အဆိုပါ တင်ပြချက်ကို ဆုံးဖြတ် ရန် အချိန်ယူရမည် ဖြစ်၍ အမှု ပြီးပြတ်ရန် ထပ်မံနှောင့်နှေးသွားရပြီ ဖြစ်သည်။

အနည်းဆုံး တနှစ်ခန့် ကြန့်ကြာသွားဖွယ်ရှိသည်ဟု နယူးယောက်တွင် အခြေစိုက်သည့် Global Justice Center (GJC) မှ ခန့်မှန်းလိုက်သည်။

ယမန်နှစ် ဇန်နဝါရီ လ အတွင်း အိုင်စီဂျေမှ ချမှတ်ခဲ့သော ယာယီလိုက်နာရမည့် အစီအစဉ် ၏ တစိတ်တပိုင်း အဖြစ် မြန်မာမှ တရားရုံးသို့ ခြောက်လတကြိမ် အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းရမည်ဟု ပါရှိသည့်အတွက် ပြီးခဲ့သည့် မေလ နှင့် နိုဝင်ဘာလ တွင် နှစ်ကြိမ်တင်သွင်းခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ အစီရင်ခံစာတွင် ပါရှိသည့် အကြောင်းအရာများကို ဂမ်ဘီယာ တနိုင်ငံတည်းသာ ဖတ်ရှုခွင့်ရှိပြီး လိုအပ်သည့် ဝေဖန်မှုများကို တရားရုံးသို့ တင်ပြနိုင်သည်။

မြန်မာ မှ တင်သွင်းသော ပဏာမကန့်ကွက်လွှာတွင် တရားရုံး၏ စီရင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ရှိမရှိ နှင့် အနောက် အာဖရိကမှ နိုင်ငံတနိုင်ငံ ဖြစ်သော ဂမ်ဘီယာသည် တရားလို အဖြစ် စွဲချက်တင်ခွင့် ရှိမရှိအပေါ် မေးခွန်း ထုတ်လာခဲ့သည်။

ဂမ်ဘီယာသည် ဂျီနိုဆိုက် ကွန်ဗင်းရှင်းအား လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံ အဖြစ် တရားစွဲဆိုခြင်း မဟုတ်ဘဲ အစ္စလမ်နိုင်ငံများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ (အိုအိုင်စီ) ကို ကိုယ်စားပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြီးခဲ့သည့် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ယာယီ အစီအစဉ်များ ချမှတ်ထားမှု အပေါ် ကြားနာစစ်ဆေးရာတွင် မြန်မာမှ ရုံးတော်သို့ တင်ပြလာခဲ့သည်။

သို့သော် မြန်မာ၏ တင်ပြချက်ကို အိုင်စီဂျေ မှ ပယ်ချခဲ့ပြီး ဂမ်ဘီယာသည် ဂျီနိုဆိုက် ကွန်ဗင်းရှင်းအား လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကွန်ဗင်ရှင်းပါ အချက်အလက်များ လိုက်နာမှု မရှိဟု ဆိုကာ အမှုကို တင်သွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့အတွက် အခြားနိုင်ငံများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီကို ယူခွင့်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

ဂမ်ဘီယာသည် ဂျီနိုဆိုက် ကွန်ဗင်းရှင်းကို ဖေါက်ဖျက်သည်ဟု စွပ်စွဲထားမှုများသည် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံအား မည်သို့မျှ ထိခိုက်ခြင်း မရှိသည့်အပြင် နှစ်နိုင်ငံ အကြား မည်သည့် ကိစ္စနှင့် မျှ အငြင်းပွားမှု တစုံတရာလည်း မရှိ၍ တရားစွဲဆို တင်ပြခွင့် မရှိဟု မြန်မာဖက်မှ ပြန်လည် ချေပခဲ့သည်။

တကယ်တမ်းတွင် တရားစွဲဆိုသင့်သည်မှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သာ ဖြစ်သော်လည်း ဂျီနီဗာ ကွန်ဗင်းရှင်း၏ အပိုဒ် (၉) ကို သဘောတူကြောင်း လက်မှတ်ထိုးမထားသည့်အတွက် တရားစွဲဆိုခွင့် မရှိဟု မြန်မာမှ ထပ်မံ တင်ပြ လာခဲ့သည်။

အဆိုပါ ကွန်ဗင်းရှင်းကို ဖေါက်ဖျက်သည်ဟု လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံတနိုင်ငံမှ ယူဆပါက တရားစွဲဆိုခွင့် ရှိသည်ဟု ဆိုကာ အိုင်စီဂျေမှ ပယ်ချခဲ့သည်။

လက်ရှိ တင်သွင်းလာသော ပဏာမကန့်ကွက်လွှာသည် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း သဘောအရ အမှုကို စီရင် ဆုံးဖြတ်ခြင်း မပြုမီ တရားရုံးအနေဖြင့် အမှု နှင့် ပတ်သက်၍ ကြောင်းကျိုး ခိုင်လုံမှု ရှိမရှိ အပေါ် အရင် စီစစ်ရန် တင်သွင်းလာခြင်း ဖြစ်၍ အိုင်စီဂျေမှ လက်ခံ ကြားနာရန် တာဝန် ရှိနေသည်။

ယခု တင်ပြလာသော မြန်မာ၏ ကန့်ကွက်လွှာ ပါ အကြောင်းအရာ အသေးစိတ်ကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသော်လည်း မြန်မာ မှ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ကန့်ကွက်ပြောဆိုခဲ့မှုများကို ကြည့်၍ GJC မှ ခန့်မှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာသည် လာမည့် ဇူလိုင်လ တွင် အမှု အတွက် အပြီးသတ် ချေပရမည် ဖြစ်သော်လည်း ယခုတင်သွင်းလာသော ကန့်ကွက်လွှာကြောင့် ရွှေ့ဆိုင်းသွားခဲ့ရပြီ ဖြစ်သည်။

သီးခြား ဖြစ်စဉ် တရပ် အဖြစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် မြန်မာ နှင့် မူဆလင် ဒုက္ခသည်များ အရေး အငြင်းပွားမှုများ ရှိနေသော်လည်း မြန်မာ မှ ဆန်တန်ချိန် တသိန်းကို ဝယ်ယူတင်သွင်းရန် လက်မှတ်ရေးထိုးတော့မည် ဖြစ်သည်ဟု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စားသောက်ကုန် လုပ်ငန်း ဝန်ကြီး မှ ရိုက်တာ သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

မကြာမီအတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ရှိသည့် အဆိုပါ သဘောတူညီချက်တွင် ပစ္စည်းအာမခံ၊ ပို့ဆောင်ခ အပါ အဝင် တတန် အတွက် ၄၈၅ ဒေါ်လာ ပေးချေရမည် ဖြစ်သည်။

လူဦးရေ သန်း ၁၆၀ ရှိသော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ရေလွှမ်းမိုးမှု နှင့် မိုးခေါင်ရေရှား ခဲ့ခြင်းများကြောင့် အစားအသောက်များ ပြတ်လတ်လာနေသဖြင့် မြန်မာ နှင့် အိန္ဒိယ တို့မှ ဆန်များ ဝယ်ယူတင်သွင်းနေရသည်။

ကိုးကား – Anadolu Agency (Turkey) / Reuters
Hla Soe Wai (ဆရာအား လေးစားစွာ ခရက်ဒစ် ပေးပါသည်)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *